Zonnebrand in de winter: heb je dat nodig?

Nee, je verbrandt niet in een Nederlandse december, en ja, er is toch een reden om er in sommige gevallen wel iets aan te doen. Dat lijkt tegenstrijdig omdat er twee soorten straling in het spel zijn die zich heel verschillend gedragen. Zodra je die uit elkaar houdt, valt het antwoord op zijn plaats.

Dit stuk is uitgezocht en niet zelf getest. Hoe dat onderscheid hier werkt, staat op Over mij.

Wat is het verschil tussen UVA en UVB?

UVB is de straling die je huid rood maakt en waar de SPF-waarde op een tube naar verwijst. Hij is sterk afhankelijk van de stand van de zon: hoe schuiner die binnenvalt, hoe meer atmosfeer hij moet passeren en hoe minder er overblijft. Daarom is UVB in de winter op onze breedtegraad grotendeels weg.

UVA heeft die scherpe seizoensdip veel minder. Hij dringt dieper in de huid door, komt door bewolking heen, en gaat voor een flink deel door gewoon vensterglas. UVA speelt de hoofdrol in huidveroudering en pigmentvorming, en daar merk je op de dag zelf niets van.

De UV-index vat beide samen in één getal, en dat getal ligt in Nederland van november tot februari rond nul tot twee. Onder de drie luidt het gangbare advies dat bescherming voor de meeste mensen niet nodig is.

Voor wie is SPF in de winter wel zinvol?

Er zijn een paar situaties waarin het antwoord onmiskenbaar ja is.

• Sneeuw. Verse sneeuw kaatst een groot deel van de straling terug, dus je vangt hem twee keer: van boven en van onderaf, ook onder je kin.
• Hoogte. De UV-intensiteit neemt toe naarmate je hoger komt. Een dag in de bergen telt eerder als een zomerdag dan als een winterdag.
• Retinol, zuren of een behandeling tegen pigment. Die maken de huid gevoeliger, en pigmentvlekken komen terug bij minder blootstelling dan je nodig had om ze te krijgen. Wat retinol precies doet, staat in wat doet een serum wel en niet.
• Een werkplek pal achter glas. Niet omdat één middag iets doet, maar omdat jarenlang elke dag dezelfde kant van je gezicht in de zon een verschil is dat in de dermatologie beschreven staat.

Val je in geen van die categorieën en werk je binnen, dan is dagelijkse SPF in januari een gewoonte met een klein voordeel. Geen onzin, maar ook niet het verschil waar sommige verkooppraatjes van uitgaan.

Waar let je op als je er wel een koopt?

De SPF-waarde meet alleen UVB. Voor UVA kijk je naar het ronde UVA-logo op Europese verpakkingen, dat aangeeft dat de UVA-bescherming minstens een derde van de SPF-waarde is. Buiten Europa zie je vaak in plaats daarvan een PA-aanduiding met plussen.

Verder telt de hoeveelheid meer dan het merk. De SPF op de tube is gemeten met twee milligram per vierkante centimeter, wat voor een gezicht neerkomt op ongeveer een kwart theelepel. Vrijwel iedereen gebruikt minder, en met de helft haal je geen halve bescherming maar aanzienlijk minder dan dat.

Kies daarom een textuur die je zonder tegenzin ruim aanbrengt. Een SPF 30 die je elke dag goed opdoet is meer waard dan een SPF 50 die je te dun uitsmeert omdat hij plakt.

Wat je hiervan kunt onthouden

Tussen november en februari verbrand je in Nederland niet, en dat is precies wat de UV-index je vertelt. Wat overblijft is UVA, en die is relevant in de sneeuw, op hoogte, achter glas, en als je huid door verzorging gevoeliger is gemaakt. Ga zodra de UV-index in het voorjaar weer boven de drie komt terug naar de gewone regel, want dat moment ligt eerder in het jaar dan de meeste mensen denken.

Meer stukken over huid en routines staan in Beauty.